Basit makamlar arasındaki üçüncü makamımız olan Rast makamı nedir? Rast makamı özellikleri nelerdir? Rast makamı seyri nedir? Rast makamındaki eserler hangileridir?
Makama geçmeden önce Türk Müziğinde Dörtlü ve Beşliler yazımıza göz atarak, Türk Müziği makamları nasıl oluşur konusunda eksiklerinizi tamamlayabilirsiniz.
Rast Makamı Özellikleri
Durak Perdesi: Rast perdesidir.
Seyir: Çıkıcıdır.
Dizi: Yerinde bir Rast beşlisine, üstte Neva perdesinde bir Rast dörtlüsünün eklenmesiyle oluşur.
Güçlü: Neva perdesidir.
Yeden: Irak perdesidir.
Donanım: Si koma bemol ve Fa bakiyye diyezi.
Rast Makamı Seyri
Makamın ağır yapılı olmasından kaynaklı genelde durak veya durağın alt tarafında bulunan seslerden seyre başlar. Makam çıkıcı bir yapıya sahip olduğu için dizi alt taraftan genişlemiştir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi dizinin üst kısmında bulunan Rast dörtlü dizisi, beşlinin altına alınmış olup, seyre genellikle bu seslerden başlanır.
Yegahta bir Rast beşlisi ve Nevada bir Rast dörtlüsü
Neva perdesinde asma karar yapıldıktan sonra dizinin diğer seslerinde dolaşılarak genelde yeden sesi kullanarak tam karar yapılır.
NOT: Makamın dizisindeki yedinci ses yani Eviç perdesi, seyir yapılırken çıkışta kullanılır. Ancak inici seyirlerde, genellikle bu perde kullanılmaz. Dolayısıyla inişte Rast dörtlüsü yerine Buselik dörtlüsü kullanılır. Buna Acemli Rast ismi verilmektedir.
Acemli Rast Dizisi
Yerinde Rast beşlisi ve Nevada Buselik dörtlüsü
Asma karar Neva perdesi olmasına rağmen bir çok besteci tarafından asma karar neva perdesinde değil Segah perdesinde yapılarak kullanılmıştır. Bu Türk Müziği Nazariyatının yorumlanabilirliğinin bir örneğidir.
Rast Makamı Seyir Örneği
Rast Makamı Şarkılar
- Bir gönül vardı bende henüz aşkı tatmamış
- Bu kadar yürekten çağırma beni
- Gitmesin gözlerinden pırıl pırıl arzular
- Gül ağacı değilem her gelene eğilem
- Açılan bir gül gibi, gir kalbe gönül gibi
- Aylar geçiyor sen bana hâlâ geleceksin
- Baharın gülleri açtı yine mahzundur bu gönlüm
Bir yanıt yazın